Ότι και ό,τι

Πρόκειται για ένα από τα πιο συχνά λάθη στη χρήση του γραπτού λόγου της ελληνικής γλώσσας.

Το «ότι» είναι σύνδεσμος και εισάγει ειδική πρόταση.

Για παράδειγμα: «Πιστεύω ότι αυτή η λύση είναι σωστή».

Το «ό,τι» είναι αντωνυμία.

Για παράδειγμα: «Μπορείς να πάρεις ό,τι επιθυμείς από το τραπέζι».

Ένας εύκολος και πρακτικός τρόπος για να καταλάβετε πότε θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε το «ότι» ή το «ό,τι» είναι να δοκιμάσετε να τα αντικαταστήσετε στην πρόταση με το «οτιδήποτε» και το «πως».

Εφόσον μπορεί να αντικατασταθεί με το «πως», η πρόταση είναι ειδική, άρα δε χρειάζεται να προσθέσετε την υποδιαστολή.

Για παράδειγμα: «Πιστεύω πως (= ότι) αυτή η λύση είναι σωστή».

Εάν αντικατασταθεί με το «οτιδήποτε», τότε γράφουμε το «ό,τι» με κόμμα (υποδιαστολή).

Για παράδειγμα: «Μπορείς να πάρεις οτιδήποτε (= ό,τι) επιθυμείς από το τραπέζι».

Επειδή αναφέρθηκε παραπάνω η αντωνυμία «οτιδήποτε», θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι είναι συνώνυμη του «ό,τι» και περισσότερο εμφατική από αυτό. Δε χρειάζεται κόμμα, όπως συμβαίνει με το «ό,τι».

Σας εύχομαι ό,τι καλύτερο για την υπόλοιπη μέρα και σας ενημερώνω ότι το συγκεκριμένο ιστολόγιο είναι ερασιτεχνικό και επιθυμεί να τοποθετήσει ένα λιθαράκι στην ελληνική γλώσσα.

Μήνυμα

Η σωστή ορθογραφία της λέξης είναι «μήνυμα»

κι όχι «μύνημα»,

όπως συχνά παρατηρούμε να γράφεται.

-ται και -ε

Πολλές φορές παρατηρούμε λανθασμένη χρήση λέξεων στον β’ πληθυντικό αριθμό και την παθητική πτώση, ως απρόσωπα.

Για να μην μπερδευόμαστε μπορούμε να γράφουμε τις λέξεις, ενώ σκεφτόμαστε τα εξής:

(κάτι ή κάποιος) επιτρέπεται

(εσείς) επιτρέπετε

Με τον ίδιο τρόπο χρησιμοποιούμε και άλλα ρήματα, όπως:

γράφετ-αι / -ε,

αναγράφετ-αι / -ε,

υπογράφετ-αι / -ε,

δηλώνετ-αι / -ε,

εμφανίζετ-αι / -ε,

ζωγραφίζετ-αι / -ε,

αποφασίζετ-αι / -ε

κ.α.

Εισιτήριο

Η σωστή ορθογραφία της λέξης είναι «εισιτήριο» κι όχι «εισητήριο», όπως μερικές φορές παρατηρούμε να γράφεται λανθασμένα.

Πρόκειται για έντυπο δελτίο, το οποίο δηλώνει ότι ο κάτοχος του έχει το δικαίωμα να επιβιβαστεί στο μέσο μεταφοράς που επιθυμεί ή να εισέλθει σε χώρο και να παρακολουθήσει κάποιο θέαμα, για παράδειγμα συναυλία, θέατρο, ποδοσφαιρικό αγώνα κ.α.

Χρησιμοποιούμε μεταφορικά τη λέξη για να δείξουμε ότι κάποιος, μετά από επιτυχία, προχωράει μπροστά στη ζωή του ή προάγεται (για παράδειγμα: «κέρδισε το εισιτήριο για την επόμενη φάση του Κυπέλλου Ελλάδος»).

Φυσικά, υπάρχουν και τα εισιτήρια διαρκείας, τα οποία χρησιμοποιούνται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τους κατόχους τους, οι οποίοι τα έχουν προμηθευτεί, αφού φυσικά πλήρωσαν το ποσό που απαιτείται.

Ηλεκτρονικό μήνυμα

Μία ακόμη λέξη, η οποία ανήκει στην καθημερινή ενασχόλησή μας με την τεχνολογία, είναι το «e-mail».

Στα ελληνικά μεταφράζεται ως «ηλεκτρονικό ταχυδρομείο» ή «ηλεκτρονικό μήνυμα».

Παρόλα αυτά, οι περισσότεροι χρησιμοποιούν τη ξένη ονομασία.

Τηλεμοιότυπο

Η λέξη «φαξ» είναι ξενόφερτη (= fax) και συντομογραφία της λέξης «facsimile» ή «telefacsimile».

Η αντίστοιχη ελληνική είναι «τηλεμοιοτυπία» (ή «τηλεμοιότυπο»).

Παρόλα αυτά, έχει επικρατήσει στις ημέρες μας, καθώς οι περισσότεροι γνωρίζουν και χρησιμοποιούν τη συγκεκριμένη λέξη με τη ξένη ονομασία της.

Πρόκειται για εύχρηστη και αρκετά εύκολη τεχνολογία τηλεπικοινωνιών, γνωστή σε όλον τον κόσμο, η οποία έχει πλεονεκτήματα, προτιμάται από επιχειρήσεις και ως κύριος αντίπαλός της διακρίνεται σήμερα το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο - λόγω κόστους και ευρείας χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Η τηλεμοιοτυπία χρησιμοποιείται για τη μετάδοση κειμένων ή φωτογραφιών με τη χρήση ειδικών συσκευών, μέσω ενός δικτύου τηλεφωνίας ή υπολογιστή.

Λουκούλλειος

Ο Λούκουλλος ήταν γενναίος Ρωμαίος στρατηγός.

Παρόλα αυτά, το όνομά του συνδέθηκε, όχι τόσο για την πολιτική και στρατιωτική του δράση αλλά για τα πολυδάπανα, υπερπολυτελή και πλουσιοπάροχα γεύματα του ίδιου.

Αξιοσημείωτο είναι ότι, όταν αποσύρθηκε από το στρατό, ξόδεψε τα χρήματα που συγκέντρωσε στο φαγητό και την καλοπέραση.

Μάλιστα, τα περισσότερα δείπνα που διοργάνωνε περιελάμβαναν μέχρι και είκοσι πιάτα!

Σήμερα, κάθε γεύμα, που κάθε άλλο παρά φτωχικό είναι, ονομάζεται «λουκούλλειο».

... Πεινάσατε;

Δηλητήριο

Προέρχεται από το ρήμα «δηλούμαι», που σημαίνει «βλάπτω». «Δηλητήριο», λοιπόν, είναι η κάθε βλαβερή για τον οργανισμό ουσία.

Πηγή: Ετυμολογικό λεξικό Ανδριώτη

Γνήσιος

Προήλθε από τη λέξη «γένος» και σημαίνει ότι αυτό για το οποίο μιλάμε είναι αυθεντικό.

Πηγή: Ετυμολογικό λεξικό Ανδριώτη

Γλύπτης

Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «γλύφω» (= σκαλίζω με μυτερό όργανο).

Πηγή: Ετυμολογικό λεξικό Ανδριώτη

Παγκόσμια Μυθολογία

Επιθυμούσα εδώ και καιρό να προμηθευτώ ένα ευκολονδιάβαστο βιβλίο για την παγκόσμια μυθολογία.

Με την ευκαιρία του παζαριού βιβλίου Θεσσαλονίκης, αγόρασα το βιβλίο του Albert Dupre «Παγκόσμια Μυθολογία», της σειράς «ιστορία, σκέψη, πολιτισμός» των εκδόσεων «Νίκας, Ελληνική Παιδεία Α.Ε.».

Πριν ξεκινήσω την ανάγνωση, έτυχε να μιλήσω για το σύγγραμμα αυτό με μία φίλη μου, η οποία ανέφερε πως πρόκειται για αξιόλογο συγγραφέα, βιβλία κοινωνιολογίας του οποίου διδάχθηκε στο Πανεπιστήμιο.

Θεωρώ ότι το βιβλίο προσφέρει στον αναγνώστη ένα συναρπαστικό ταξίδι σε όλους τους μύθους και τις πληροφορίες, που αφορούν στην παγκόσμια μυθολογία.

Στις περίπου διακόσιες πενήντα (250) σελίδες του, μπορεί να μάθει κανείς πολύτιμα στοιχεία για την ελληνική μυθολογία και όλους τους θεούς, ημίθεους και ήρωες της αρχαίας Ελλάδας.

Επίσης, ο συγγραφέας προσφέρει απλόχερα γνώσεις για την αιγυπτιακή, ινδική, σκανδιναβική, γερμανική μυθολογία, τη μυθολογία των ασιατικών λαών, της Άπω Ανατολής, των Γαλατών, των Ιθαγενών της Αμερικής, της Αφρικής και της Ωκεανίας.

Είναι κατάλληλο και ευχάριστο ανάγνωσμα για όσους αγαπούν τον αρχαίο πολιτισμό.

Αγόρασα το συγκεκριμένο βιβλίο 5 ευρώ από το παζάρι της Θεσσαλονίκης.

Στα βιβλιοπωλεία κοστίζει από 12 έως 13 ευρώ.

Σφήκα και σφίγγα

Παρατηρούμε συχνά να γίνονται λάθη ως προς την ορθή χρησιμοποίηση των λέξεων.

Ως «σφίγγα» χαρακτηρίζουμε τον μυστικοπαθή άνθρωπο, ο οποίος δεν αποκαλύπτει τις πηγές και τις προθέσεις του.

Προέρχεται από το ρήμα «σφίγγω» κι αφορά στο μυθολογικό τέρας (βλ. Σφίγγα).

Η σφήκα είναι έντομο (σφήξ, σφηκός) και κυνηγός άλλων εντόμων, μεταξύ αυτών και των μελισσών. 

Μετά από κάθε τσίμπημα επιβιώνει, σε αντίθεση με τις μέλισσες. Ζει σε μικρότερες κοινωνίες και οι γκρίζες φωλιές της χτίζονται σε απρόβλεπτες θέσεις.

Συμβουλή:

Αν σας τσιμπήσει μέλισσα, βάλτε αμμωνία.

Αν σας τσιμπήσει σφήκα, τότε χρησιμοποιήστε ξύδι.

Το δηλητήριο της μέλισσας είναι όξινο και με την αμμωνία εξουδετερώνεται.

Αν τοποθετήσουμε αμμωνία στο τραύμα της σφήκας, τότε αυτό θα πρηστεί περισσότερο.

Το σίγουρο είναι ότι αν μας τσιμπήσει μέλισσα, τότε θα τη βρούμε κάπου κάτω στο πάτωμα, ενώ η σφήκα θα φύγει, καθώς παραμένει ζωντανή.

Κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών, να έχετε πάντοτε μαζί σας ειδική αλοιφή, η οποία επουλώνει είτε το ένα είτε το άλλο τραύμα.

Σφίγγα

Χρησιμοποιούμε τη λέξη, όταν θέλουμε να δείξουμε ότι κάποιος είναι αινιγματικός - μυστικοπαθής, δηλαδή δεν αποκαλύπτει σκέψεις, πρόσωπα, πηγές και προθέσεις.

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, η Σφίγγα ήταν ένα τέρας με κεφάλι γυναίκας, σώμα λιονταριού, φτερά αρπαχτικού πουλιού και ουρά ερπετού, που ζούσε στην περιοχή των Θηβών της Αιγύπτου.

Το όνομά της προέρχεται από το ρήμα «σφίγγω».

Σύμφωνα με τον Ησίοδο, ήταν κόρη της Χίμαιρας και του Όρθρου.

Η Σφίγγα έφερνε κακοτυχία και καταστροφή.

Έτρωγε ζωντανούς όσους περνούσαν και δεν έβρισκαν τη λύση του αινίγματός της:

«Ποιό ον το πρωί στέκεται στα τέσσερα, το μεσημέρι στα δύο και το βράδυ στα τρία;».

Ο μοναδικός άνθρωπος που έμεινε ζωντανός, καθώς βρήκε τη λύση του αινίγματος της Σφίγγας, ήταν ο Οιδίποδας.

Ο άνθρωπος είναι το ον, το οποίο σε βρεφική ηλικία μπουσουλάει, μεγαλώνοντας περπατάει και στην τρίτη ηλικία χρησιμοποιεί βοηθητικό μπαστούνι.

Από τη στενοχώρια της, που ένας άνθρωπος βρήκε την απάντηση στο αίνιγμά της, η Σφίγγα έπεσε από το βράχο όπου στεκόταν και σκοτώθηκε.

Πηγές: Ελληνικές λέξεις και φράσεις που κατέκτησαν τον κόσμο (εκδόσεις: Σαββάλας, Ferdie Addis),

http://www.hellenica.de

Πληκτρολόγιο

Κοιτάζοντας το πληκτρολόγιο του υπολογιστή ή των γραφομηχανών, παρατηρούμε ότι τα γράμματα είναι μπερδεμένα μεταξύ τους κι όχι με αλφαβητική σειρά.

Η πρώτη γραφομηχανή κατασκευάστηκε το 1868 στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής από τον Christopher Sholes Latham και περιελάμβανε έναν κινητό μηχανισμό με μελάνι, ένα μοχλό για τη συστροφή του χαρτιού και τέλος ένα πληκτρολόγιο με γράμματα, τα οποία ήταν τοποθετημένα αλφαβητικά.

Λόγω της μεγάλης ταχύτητας των γραμματέων της εποχής, τα πλήκτρα μπλόκαραν συνέχεια.

Το συγκεκριμένο πρόβλημα παρατηρούνταν κυρίως στα πρώτα γράμματα της αλφαβήτα, τα οποία χρησιμοποιούνταν και πιο συχνά.

Τότε ο Christopher Sholes Latham σκέφτηκε ότι θα έπρεπε να «μπερδέψει» τις γραμματείς ανακατεύοντας τα γράμματα του πληκτρολογίου.

Μετά από αυτήν την αλλαγή, τα πλήκτρα σταμάτησαν να μπλοκάρουν, καθώς οι γραμματείς έπρεπε να «διανύσουν» μεγαλύτερη απόσταση, ώστε να γράψουν μία φράση.

Πηγή: www.madata.gr

Συκοφάντης

Συκοφάντης είναι όποιος κακολογεί, δυσφημεί, καταδίδει συνάνθρωπό του.

Στην αρχαία Ελλάδα είχε θετική σημασία, καθώς ήταν αυτός που κατάγγελλε όσους επιχειρούσαν την παράνομη εξαγωγή σύκων από την περιοχή της Αθήνας ή τα μάζευαν παράνομα. 

Ενδιαφερόταν δηλαδή για το δημόσιο πλούτο και συμφέρον.

Τα σύκα θεωρούνταν δημόσιο αγαθό και κάθε παράνομη δραστηριότητα αποτελούσε ποινικό αδίκημα.

Πηγή: Ελληνικές λέξεις και φράσεις που κατέκτησαν τον κόσμο (εκδόσεις: Σαββάλας, Ferdie Addis)

Στη μία

Το σωστό είναι να λέμε «στη μία» και όχι «στις μία».

Στη μία = ενικός

Στις δύο = πληθυντικός, αφού είναι περισσότερες από μία.

Όχι στα Greeklish

Στρουθοκαμηλισμός

Χρησιμοποιούμε τη λέξη, όταν αναφερόμαστε σε κάποιον, που επιλέγει να μην κάνει τίποτα για την επίλυση ενός προβλήματος, με την ελπίδα ότι σύντομα αυτό θα λυθεί από μόνο του, δίχως αντιμετώπιση.

Όταν οι στρουθοκάμηλοι αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο, δεν τρέχουν αλλά στέκονται όρθιες και θάβουν το κεφάλι στους στην άμμο. Προσποιούνται ότι είναι λοφίσκος και με τον τρόπο αυτόν νιώθουν ότι δε θα αντικρίσουν κατάματα μία επικίνδυνη για αυτές κατάσταση.

Σύμφωνα με κάποιες έρευνες, τα παραπάνω αποτελούν μύθο καθώς η στρουθοκάμηλος συνηθίζει να σκάβει μία μεγάλη τρύπα στην άμμο, για να τοποθετηθούν εκεί τα αυγά της.
Με το ράμφος της αλλάζει πολλές φορές θέση στα αυγά, για να είναι περισσότερο ασφαλή. Το γεγονός αυτό φαίνεται από μακριά σαν να φοβάται. Έτσι, επικράτησε ο συγκεκριμένος μύθος.

Η στρουθοκάμηλος είναι το μεγαλύτερο πτηνό που ζει στον πλανήτη μας, το οποίο δεν μπορεί να πετάξει και ζει περισσότερο στη Νότια Αφρική. Τρέφεται με σπόρους, φρούτα και έντομα.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μείωση του είδους, λόγω του κυνηγιού για το φτέρωμά της.

Τα φτερά του πουλιού χρησιμοποιούνται για διακοσμητικούς σκοπούς, ενώ το κρέας και τα αυγά της τρώγονται.

Η λέξη «στρουθοκάμηλος» είναι ελληνικής προέλευσης με σημιτικές ρίζες.

Αποτελείται από τη λέξη «στρούθος» (αρσ.) που σημαίνει «πτηνό» και τη λέξη «καμήλος» (θηλ.), σημιτικής προέλευσης, που αντιπροσωπεύει το γνωστό θηλαστικό.

Από τα αρχαία χρόνια, η στρουθοκάμηλος αποτελούσε ένα από τα καλύτερα θηράματα. Μάλιστα, υπάρχουν παραστάσεις στον τάφο του Φαραώ Τουταγχαμών, που τον δείχνουν να κυνηγά στρουθοκαμήλους με τόξο.

Πηγές: http://www.mmpc.gr,

wikipedia

Παντρεύομαι και νυμφεύομαι

Το ρήμα «παντρεύομαι» είναι σωστό να χρησιμοποιείται μόνο από γυναίκες. Η γυναίκα παντρεύεται, δηλαδή μπαίνει υπό τη φροντίδα του άντρα της.

Το ρήμα «νυμφεύομαι» πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο από άντρες. Ο άντρας νυμφεύεται, αποκτά δηλαδή τη δική του νύμφη.

Παίρνω και περνώ

Αρκετές φορές παρατηρούμε να γράφονται λανθασμένα οι λέξεις «παίρνω» και «περνώ».

Παραδείγματα κι εκφράσεις της λέξης «παίρνω» (ο τόνος στο «αί»):

- Σε παρακαλώ, παίρνεις το ποτήρι από το τραπέζι; (= αρπάζω, πιάνω, μεταφέρω, κινώ)

- Παίρνω άδεια τον Αύγουστο (= έχω, κατέχω, αποκτώ)

- Να παίρνεις φρούτα από τη λαϊκή της γειτονιάς (= αγοράζω, προμηθεύομαι, φέρνω)

- Παίρνω γράμμα από την Αμερική κάθε μήνα (= λαμβάνω)

- Παίρνω δεύτερο υπάλληλο για το γραφείο (= προσλαμβάνω)

- Παίρνω φάρμακο για το βήχα (= καταναλώνω, καταπίνω)

- Μην τον παίρνεις στα σοβαρά (= αντιλαμβάνομαι, αντιμετωπίζω)

- Παίρνω μέτρα για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος (= υλοποιώ, πραγματοποιώ, λαμβάνω)

- Παίρνω θέση (= σχηματίζω γνώμη)

- Παίρνω πρωτοβουλίες (= κάνω το πρώτο βήμα, δίχως έγκριση)

- Με παίρνει ο ύπνος (= αποκοιμάμαι)

- Παίρνω τηλέφωνο (= καλώ κάποιον)

- Παίρνω μπρος (= ξεκινώ)

- Το παίρνει πίσω (= ανακαλώ, αναιρώ, ακυρώνω)

- Παίρνω φόρα (= απομακρύνομαι και κατόπιν επιταχύνω)

- Παίρνω το μάθημά μου (= αντιλαμβάνομαι και βιώνω τις συνέπειες της πράξης μου)

- Τα παίρνω στο κρανίο (= εκνευρίζομαι, θυμώνω)

- Παίρνω είδηση, χαμπάρι (= αντιλαμβάνομαι, καταλαβαίνω)

- Παίρνω σβάρνα

- Παίρνω τοις μετρητοίς

- Να πάρει η ευχή, ο διάβολος

Παραδείγματα κι εκφράσεις της λέξης «περνάω», «περνώ» (ο τόνος στο «ά» ή το «ώ», αντίστοιχα):

- Περνάω καλές στιγμές (= ζω)

- Περνάω το δρόμο, τη γέφυρα (= διασχίζω, πηγαίνω από το ένα μέρος στο άλλο)

- Περνάω τις εξετάσεις (= πετυχαίνω)

- Περνάω (κάτι) από έλεγχο (= υποβάλλω, υποβάλλομαι)

- Τους πέρασα όλους (= προσπερνώ)

- Το θερμόμετρο πέρασε τους 30 βαθμούς κελσίου (= ξεπερνώ)

- Για ποιόν με πέρασες; (= θεωρώ)

- Το λεωφορείο πέρασε (= αφίχθη)

- Πέρασε στο σαλόνι (= μπαίνω)

- Περνάω στο Πανεπιστήμιο (= εισάγομαι)

- Ο καιρός περνάει (= έρχεται και φεύγει)

- Ο πόνος πέρασε (= φεύγω, απομακρύνομαι)

- Αυτό το μέτρο δε θα περάσει (= θέτω σε ισχύ)

- Περνιέμαι για έξυπνος (= θεωρούμαι)

Πηγή: wikipedia